Przejdź do treści
Odkryj Sudety Plan dnia pusty Konto
Menu

Świątynia Wang w Karpaczu — przewodnik po norweskim kościele pod Śnieżką

Redakcja OdkryjSudety.pl · · 7 min czytania

Średniowieczny norweski kościół klepkowy, który w XIX wieku przebył drogę z Norwegii i stanął w Karkonoszach. Jak dojechać do Świątyni Wang, kiedy zwiedzać, co zobaczyć na miejscu i jak połączyć wizytę z szlakiem nad Mały Staw albo na Śnieżkę, z trzema gotowymi planami: na krótko, na pół dnia i na cały dzień.

fot. Jar.ciurus · CC BY-SA 3.0 pl · Wikimedia Commons

Dlaczego warto odwiedzić Świątynię Wang

Świątynia Wang to jedyny w Polsce średniowieczny norweski kościół klepkowy i jeden z nielicznych takich zabytków poza Skandynawią. Stoi w Karpaczu Górnym, na zboczu pod Karkonoszami, w miejscu, w którym nikt by się go nie spodziewał: drewniana budowla sprzed ośmiu stuleci, z rzeźbionymi portalami i smokami w detalach, przeniesiona tu w XIX wieku z doliny w południowej Norwegii. Dziś to najchętniej odwiedzany zabytek Karpacza; w Google ma 4,7/5 przy ponad 29 tysiącach opinii.

To miejsce dla każdego. Miłośnicy historii i architektury znajdą tu zabytek klasy europejskiej, rodziny atrakcję bez długiej wędrówki, a turyści idący w góry naturalny początek trasy, bo tuż obok świątyni zaczynają się szlaki nad Mały Staw i na Śnieżkę. Samo zwiedzanie zajmuje niecałą godzinę, ale z Wang łatwo zrobić zarówno krótki przystanek, jak i start całodniowej wyprawy. Niżej znajdziecie trzy gotowe plany na różną ilość czasu, do otwarcia w planerze.

Kościół ewangelicki WANG Karpacz-Bierutowice, ul. Na Śnieżkę 8, Karpacz
Kościół ewangelicki WANG Karpacz-Bierutowice, ul. Na Śnieżkę 8, Karpacz fot. AdrrDga · CC BY-SA 3.0 pl · Wikimedia Commons

Historia: z doliny Vang do Karpacza

Kościół zbudowano około 1200 roku w Vang, w krainie Valdres w południowej Norwegii, w technice słupowo-klepkowej, typowej dla średniowiecznych norweskich świątyń (stavkirke). W Norwegii powstały ich setki, do dziś przetrwało kilkadziesiąt. W XIX wieku kościół w Vang był już za mały dla parafii i wymagał kosztownych napraw, więc parafianie postanowili go sprzedać i zbudować nową świątynię.

Zabytek kupił król Prus Fryderyk Wilhelm IV. Rozebraną konstrukcję przewieziono do Prus drogą wodną, między innymi Odrą, a na ostatnim odcinku wozami konnymi. Kościół miał początkowo stanąć w Berlinie, ale z inicjatywy hrabiny Fryderyki von Reden z Bukowca trafił w Karkonosze, jako świątynia dla ewangelickich mieszkańców górskich osad. Działkę pod budowę przekazał hrabia Christian Leopold von Schaffgotsch z Cieplic.

Kamień węgielny król położył 2 sierpnia 1842 roku, a 28 lipca 1844 roku, w jego obecności, świątynię konsekrowano. Przy odbudowie korzystano z pomiarów i rysunków wykonanych przed rozbiórką; brakujące elementy dorobiono, a obok drewnianego kościoła stanęła kamienna wieża-dzwonnica, osłaniająca go przed górskim wiatrem. Od tamtej pory świątynia służy parafii ewangelicko-augsburskiej, także po 1945 roku, gdy Karpacz znalazł się w granicach Polski.

Co zobaczyć na miejscu i w okolicy

Kościoły klepkowe to szczyt średniowiecznej ciesielki skandynawskiej. Zamiast ścian z poziomo układanych bali mają szkielet z masywnych słupów i belek, a przestrzeń między nimi wypełniają pionowe deski, czyli klepki. Całość stoi na kamiennej podmurówce, która chroni drewno przed wilgocią z ziemi. W Wang tę logikę konstrukcji widać gołym okiem, a najwięcej mówią o niej detale.

  • Rzeźbione portale i kapitele: motywy roślinne, smoki i plecionki w duchu sztuki wikińskiej. To najcenniejsze, średniowieczne elementy budowli.
  • Konstrukcję klepkową: słupy i pionowe deski z norweskiej sosny, łączone bez użycia gwoździ.
  • Kamienną wieżę-dzwonnicę, dobudowaną w XIX wieku przy przenosinach kościoła.
  • Pomnik hrabiny Fryderyki von Reden obok świątyni, upamiętnienie kobiety, której Karpacz zawdzięcza ten zabytek.
  • Przykościelny cmentarz ewangelicki. Spoczywają na nim m.in. poeta Tadeusz Różewicz, pochowany tu w 2014 roku zgodnie z wolą zapisaną w testamencie, i Henryk Tomaszewski, twórca Wrocławskiego Teatru Pantomimy.
  • Widok na Kotlinę Jeleniogórską z otoczenia kościoła, położonego wysoko nad miastem.

Na zwiedzanie wnętrza i otoczenia wystarczy 45–60 minut. Do kościoła i na teren wokół niego wchodzi się z biletem; jest też tańsza wejściówka tylko na teren przykościelny.

W okolicy

Karpacz Górny to dobra baza na krótkie wypady. Odległości podajemy w linii prostej od świątyni:

  • Muzeum Zabawek w Karpaczu (ok. 3 km): wyrosło z kolekcji Henryka Tomaszewskiego, tego samego, który spoczywa na cmentarzu przy Wang. Mieści się w dawnym dworcu kolejowym.
  • Wielki Staw (ok. 2,5 km): największe jezioro polodowcowe polskich Karkonoszy, oglądane z grzbietu ponad kotłem.
  • Kaskady Myi (ok. 3 km): ciąg progów i kaskad na leśnym potoku powyżej Przesieki.
  • Krucze Skały (ok. 4 km): skalne urwisko nad Karpaczem, krótki cel na popołudnie.
  • Wodospad Podgórnej (ok. 4,5 km): granitowy próg w lesie w Przesiece, jeden z najwyżej ocenianych wodospadów regionu.
  • Pałac w Miłkowie (ok. 5 km): barokowa rezydencja z parkiem u stóp gór.
Kościół ewangelicki WANG Karpacz
Kościół ewangelicki WANG Karpacz fot. Fotonews · CC BY-SA 3.0 pl · Wikimedia Commons

Jak dojechać i gdzie zaparkować

Do Karpacza dojedziecie z Jeleniej Góry, oddalonej o około 20 km; z Wrocławia to mniej więcej dwie godziny jazdy. Świątynia stoi w Karpaczu Górnym, powyżej centrum miasta, przy drodze w stronę szlaków na Śnieżkę. Z centrum Karpacza dojedziecie tu autem albo lokalnym busem; pieszo to około pół godziny pod górę. Kierowcy zostawiają auta na płatnych parkingach w okolicy świątyni, które w sezonie i w weekendy szybko się zapełniają, a ceny bywają wyższe niż w dolnej części miasta. Dobrą alternatywą jest parking buforowy w Karpaczu Dolnym i dojazd busem do Karpacza Górnego.

Od parkingu do kościoła prowadzi krótkie, ale odczuwalne podejście. Warto o tym pamiętać, przyjeżdżając z wózkiem albo z osobami starszymi.

Godziny zwiedzania i najlepszy czas na wizytę

Według informacji podawanych przez przewodniki od 15 kwietnia do 31 października wnętrze można zwiedzać w godz. 9–18, a od 1 listopada do 14 kwietnia w godz. 9–17. W niedziele o 10:00 odprawiane jest nabożeństwo, dlatego turyści wchodzą dopiero od 11:30, a w soboty część obiektu bywa niedostępna z powodu ślubów. Aktualne godziny i cennik sprawdzicie na stronie parafii; celowo nie podajemy kwot, bo szybko się starzeją.

Wang należy do najbardziej obleganych miejsc w Karpaczu: według danych Google o popularnych godzinach najwięcej osób przychodzi między 10:00 a 15:00. Najspokojniej jest rano, tuż po otwarciu, i pod koniec dnia. Pora roku ma mniejsze znaczenie niż pogoda, bo kościół zwiedza się przez cały rok, ale widok na Karkonosze i kotlinę zobaczycie tylko przy dobrej przejrzystości. Jesienią i zimą ciemne drewno na tle kolorowych lasów albo śniegu jest szczególnie fotogeniczne.

Kościół ewangelicki WANG Karpacz
Kościół ewangelicki WANG Karpacz fot. Fotonews · CC BY-SA 3.0 pl · Wikimedia Commons

Trzy gotowe plany: na krótko, na pół dnia i na cały dzień

Świątynia Wang dobrze sprawdza się w trzech rolach: jako krótki przystanek, jako początek górskiego spaceru i jako start wyprawy na Śnieżkę. Przygotowaliśmy trzy gotowe plany, które otworzycie w planerze jednym kliknięciem. Tam zmienicie kolejność, dodacie punkty, wydrukujecie kartę dnia i zapiszecie plan na koncie.

Na krótko (2–3 godziny): Wang i Muzeum Sportu i Turystyki

Zwiedzanie świątyni, a potem przejazd albo spacer w dół do centrum Karpacza, do Muzeum Sportu i Turystyki: dawne narty, sanie rogate, historia karkonoskich schronisk i laborantów. Plan bez wysiłku, dobry na przyjazd po południu albo na niepewną pogodę. Otwórz ten plan w planerze.

Na pół dnia (4–5 godzin): Wang, Samotnia i Strzecha Akademicka

Po zwiedzaniu ruszacie niebieskim szlakiem w Karkonoski Park Narodowy, nad Mały Staw do Samotni, schroniska uchodzącego za najpiękniej położone w Polsce. Dojście zajmuje około półtorej godziny, potem kilkadziesiąt minut podejścia do Strzechy Akademickiej i powrót do Karpacza. Łącznie około 400 metrów podejścia. Otwórz ten plan w planerze.

Na cały dzień (7–9 godzin): Wang, Śnieżka i Kocioł Łomniczki

Pełna pętla dla chodzących: od świątyni przez Samotnię i Strzechę Akademicką na Śnieżkę (1603 m n.p.m.), a w dół czerwonym szlakiem przez Kocioł Łomniczki, obok Wodospadu Łomniczki, uchodzącego za najdłuższy ciąg kaskad w polskich Karkonoszach. Ponad 700 metrów podejścia i 7–9 godzin z przerwami. Szlak przez Kocioł Łomniczki jest zimą i po większych opadach śniegu zamykany z powodu zagrożenia lawinowego; wtedy zejdźcie przez Kopę albo czarnym szlakiem przez Biały Jar. Otwórz ten plan w planerze.

Opinie turystów — jak odbierane jest to miejsce

Świątynia Wang to jedna z najczęściej ocenianych atrakcji Sudetów: 4,7/5 przy ponad 29 tysiącach opinii w Google. Odwiedzający piszą, że to miejsce, które „się przeżywa”. Chwalą wyjątkową historię budowli, rzeźbione detale i to, że zabytek tej klasy można zobaczyć bez górskiej wędrówki. Krytyczne głosy dotyczą głównie otoczenia: komercyjnego szumu wokół świątyni, tłumów w szczycie sezonu i podejścia od parkingu. Wniosek z opinii jest prosty: przyjedźcie rano albo poza wakacjami, a zobaczycie Wang w najlepszej odsłonie.

Praktyczne wskazówki

  • Szacunek dla miejsca kultu. To czynny kościół parafialny; w czasie nabożeństw i ślubów zwiedzanie jest wstrzymywane.
  • Zdjęcia. Fotografowanie i filmowanie bywa dodatkowo płatne; zasady opisuje regulamin zwiedzania.
  • Bilet do parku narodowego. Szlaki powyżej świątyni prowadzą przez Karkonoski Park Narodowy, w którym obowiązują bilety wstępu.
  • Buty i odzież. Na samo zwiedzanie wystarczą zwykłe buty, ale na szlak do Samotni i na Śnieżkę zabierzcie górskie obuwie i kurtkę przeciwdeszczową. Pogoda w Karkonoszach zmienia się szybko.
  • Dojazd w sezonie. W wakacyjne i feryjne weekendy górna część Karpacza bywa zakorkowana; rozważcie parking w dolnej części miasta i dojazd busem.
  • Dzieci. Zwiedzanie jest krótkie, a smoki w portalach działają na wyobraźnię. Plan na krótko łączy kościół z muzeum, w którym też jest co oglądać.

Ciekawostki

  • Nazwa „Wang” to niemiecki zapis norweskiej nazwy Vang, czyli parafii, z której pochodzi kościół.
  • Drewniane elementy świątyni przebyły drogę z Norwegii do Prus wodą, a ostatni odcinek na wozach konnych.
  • W uroczystej konsekracji w 1844 roku uczestniczył król Fryderyk Wilhelm IV z małżonką.
  • Tadeusz Różewicz zapisał w testamencie z 2003 roku, że chce spocząć na cmentarzu przy Wang. Modlitwę nad jego grobem w 2014 roku, zgodnie z życzeniem poety, poprowadzili duchowni ewangelicki i katolicki.
  • Tuż za świątynią zaczyna się jeden z popularnych szlaków na Śnieżkę, więc wielu turystów zwiedza Wang w drodze na najwyższy szczyt Sudetów.

Najczęściej zadawane pytania

Skąd w Karpaczu wziął się norweski kościół?

Średniowieczny kościół klepkowy z Vang w Norwegii był za mały dla parafii, więc go sprzedano. Kupił go król Prus Fryderyk Wilhelm IV, a z inicjatywy hrabiny Fryderyki von Reden świątynię przewieziono w Karkonosze i złożono na nowo w latach 1842–1844 w Karpaczu Górnym.

Ile trwa zwiedzanie Świątyni Wang?

Na wnętrze, cmentarz i otoczenie kościoła wystarczy 45–60 minut. Jeśli łączycie wizytę ze szlakiem nad Mały Staw albo na Śnieżkę, zaplanujcie odpowiednio pół dnia albo cały dzień; gotowe plany znajdziecie w tym przewodniku.

W jakich godzinach można zwiedzać Świątynię Wang?

Według przewodników od 15 kwietnia do 31 października w godz. 9–18, a od 1 listopada do 14 kwietnia w godz. 9–17. W niedziele, po nabożeństwie, zwiedzanie zaczyna się o 11:30, a w soboty część obiektu bywa zamknięta z powodu ślubów. Przed wizytą sprawdźcie godziny na stronie parafii.

Gdzie zaparkować przy Świątyni Wang?

W okolicy świątyni działają płatne parkingi, które w sezonie szybko się zapełniają. Alternatywą jest parking buforowy w Karpaczu Dolnym i dojazd busem do Karpacza Górnego. Od parkingu do kościoła prowadzi krótkie podejście pod górę.

Czy spod Świątyni Wang można wejść na Śnieżkę?

Tak. Niebieskim szlakiem dojdziecie do Samotni nad Małym Stawem, potem do Strzechy Akademickiej i dalej na Śnieżkę; podejście zajmuje około trzech i pół godziny. Na zejście można wybrać czerwony szlak przez Kocioł Łomniczki, zamykany jednak zimą z powodu zagrożenia lawinowego.

Kto jest pochowany na cmentarzu przy Świątyni Wang?

Na ewangelickim cmentarzu przy świątyni spoczywają m.in. poeta Tadeusz Różewicz, pochowany tu w 2014 roku zgodnie z wolą zapisaną w testamencie, oraz Henryk Tomaszewski, twórca Wrocławskiego Teatru Pantomimy.

Czy Świątynię Wang można zwiedzać zimą?

Tak, kościół jest otwarty przez cały rok, zimą w krótszych godzinach. Zimowa wizyta bywa szczególnie efektowna, ale dojazd do Karpacza Górnego wymaga wtedy zimowych opon, a szlaki powyżej świątyni trudniejszych warunków.

Zaplanuj wizytę

Świątynia Wang

Zabytek · Karkonosze

Świątynia Wang w Karpaczu to średniowieczny norweski kościół klepkowy, przeniesiony w Karkonosze w połowie XIX wieku. Drewniana budowla zdobiona wikińskimi motywami, złożona bez użycia gwoździ, stoi u stóp Śnieżki i wciąż służy parafii ewangelickiej.

Dodaj do planu dnia

Przejdź do planera

Czytaj dalej

Wszystkie wpisy